Wat is het?

De eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) is de rups van een nachtvlinder die sinds 1990 steeds massaler voorkomt in Nederland en België.

De microscopisch kleine brandharen van de rups vormen een gevaar voor de gezondheid van de mens. De haren zijn 0,2 tot 0,3 millimeter lang en dringen makkelijk de huid, de ogen en de luchtwegen binnen. De stoffen die van de haren vrijkomen veroorzaken een op allergie lijkende huiduitslag, zwellingen, rode ogen en jeuk. In de meeste gevallen verdwijnen de klachten vanzelf. Niet iedereen is even gevoelig voor de brandharen.

Gezondheidsklachten eikenprocessierups

Voor gezondheidsinformatie kunt u terecht bij de GGD Limburg-Noord (tel. 077-8504848).
Kijk op de website van de GGD Limburg-Noord

Hoe werkt het?

De volwassen vlinders leggen in augustus eitjes in de eikenbomen. Deze eilegsels overwinteren in de eiken en rond april / mei komen de rupsjes uit. Na drie vervellingen verschijnen de brandharen.

Het deskundige bedrijf, Herman Vaessen BV uit Maasbree, zoekt in februari/maart per gemeente op twee à drie aangegeven locaties naar eilegsels. De gevonden eilegsels worden gemarkeerd. Gedurende de maand april en mei worden de legsel in de gaten gehouden. Als de rupsjes zijn uitgekomen wordt er met preventief bestrijden gewacht tot de bladontluiking. Ze hebben in deze fase dagelijks bladgroente nodig en zijn dus erg kwetsbaar voor het bestrijdingsmiddel, Xentari WG. Het voordeel is dat de rupsjes dood zijn, voordat ze brandharen hebben. Dit noemen we het Go-moment.

KWH-spuit

Het biologische bestrijdingsmiddel Xentari WG wordt met een nevelspuit, een zogenaamde KWH-spuit, in de bomen geblazen. Door de elektrostatische werking krijgt de spuitvloeistof een kleine negatieve lading mee en hecht zich aan de positieve bladmassa.

De werking is eenvoudig uit te leggen: Het kan worden vergeleken met een luchtballon. Als je een luchtballon een paar keer tegen je kleding wrijft dan “plakt” de ballon vanzelf aan de kleren. De ballon wordt statisch. Op dezelfde manier hecht het middel aan de bladeren van de bomen.

Xentari wg

Xentari WG is een biologisch middel dat niet schadelijk is voor mens en milieu. Ook de natuurlijke vijanden van de rups, zoals sluipwespen en -vliegen, bijen en mijten, worden niet door het middel aangetast. Als bijlage bij dit artikel leest u meer informatie over het middel Xentari.

De werking van Xentari is ongeveer 8 tot 10 dagen. De processierups is een nachtdier en eet ‘s nachts van de bladeren. Vaak is na bestrijding 1 nacht al voldoende om de rups te doden.

Regenval en harde wind kunnen een negatief effect hebben op de bestrijding. Bij regenval spoelt het bestrijdingsmiddel van het blad. Harde wind zorgt er voor dat het middel bij grote bomen niet boven in de toppen komt. In de beginfase bevinden de rupsjes zich namelijk boven in de bomen.

Bestrijding particuliere bomen

De gemeente voert uitsluitend preventieve bestrijding uit bij gemeentelijke bomen in kernen en buitengebieden waar veel mensen wonen of samenkomen zoals, woonkernen, fietspaden, doorgaande wegen, sportaccommodaties, speeltuinen enzovoort.

Indien u bomen in uw tuin of op uw erf wilt laten behandelen tegen de processierups moet u dat zelf en voor eigen rekening regelen. Dit geldt ook voor eikenbomen bij instellingen, scholen, en alle terreinen en locaties waar de gemeente geen eigenaar is.

Voor de bestrijding kunt u bijvoorbeeld contact opnemen met :

Hoveniersbedrijf Vaessen te Maasbree
Internet: www.hermanvaessen.nl
Telefoon: 077-4651708

Overlast

De inzet van het spuitkanon kan enige geluidshinder veroorzaken. Vanwege de korte periode om de eikenprocessierups effectief te bestrijden kan er worden afgeweken van normale werktijden. De werktijden kunnen plaatsvinden tussen 05.00 uur en 23.00 uur. Wij vragen hiervoor begrip als er enige (geluids)overlast optreedt.

Wetgeving

De samenwerkende gemeenten houden met de bestrijding rekening met de volgende gegevens:

  • de kaarten van de vlinderstichting;
  • het rapport juridisch kader van 2011.

Kaarten vlinderstichting

Er zijn verschillende beschermde vlindersoorten waarvan rupsen op en direct in de buurt van eikenbomen leven in dezelfde periode dat eikenprocessierups aanwezig is. Toepassing van chemische of biologische bestrijdingsmiddelen op plaatsen waar beschermde vlindersoorten voorkomen, is strafbaar in het kader van de Flora - en faunawet. De locaties waar beschermde vlindersoorten voorkomen worden niet bespoten. Hier vindt een curatieve bestrijding plaats (wegzuigen of branden van de nesten).

Het rapport juridisch kader van 2011

Het rapport geeft handvaten aan terreinbeheerder en beleidsmakers. In het rapport staan zaken voor instanties, gemeenten en particulieren over het wettelijk kader van de problematiek van de eikenprocessierups.

Opwarming en klimaatverandering

In 2018 hebben we de monitoring en bestrijding hetzelfde aangepakt als voorgaande jaren. Toch was er in 2018 een behoorlijke doorbraak van nesten, ondanks de bestrijding.

Achteraf hebben we geconstateerd dat de rups zich veel sneller ontwikkelde dan anders. Door de hoge temperaturen, met name de hoge nachttemperaturen, was de rups vele malen actiever. De groei was explosief en hierdoor waren ze minder vatbaar voor het biologische middel. Vaak zijn de nachten koud en dan is er geen activiteit bij de rupsjes en groeien ze normaal. Ook zijn ze dan erg vatbaar voor het middel.

Stand van zaken 2019

Op 4 april waren de rupsjes uit de eilegsels. Op 23 april is er gestart met de bestrijding van de eikenprocessierups. Door het warme weer van de laatste dagen is er voldoende bladontluiking. De bestrijding gaat ongeveer 2,5 week duren. 

Routes 2019

De tekeningen van het bestrijdingsgebied in Leudal zijn als bijlage bij dit artikel gevoegd.

Heeft u gevonden wat u zocht?

Heeft u een vraag? Wij helpen u graag!

Heeft u een vraag, opmerking of suggestie?

Marij de Loo

Marij de Loo

Medewerker Burgerbedrijvenplein