Informatie monitoring en bestrijding eikenprocessierups Leudal 2020.

De eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) is de rups van een nachtvlinder die algemeen is in België en ook in Nederland sinds 1990 steeds massaler voorkomt.

De microscopisch kleine brandharen van de rups vormen voor de mens een gevaar voor de gezondheid. De haren zijn 0,2 tot 0,3 millimeter lang. De haren kunnen dan makkelijk de huid, de ogen en de luchtwegen binnendringen. De stoffen die van de haren afkomen veroorzaken een op allergie lijkende huiduitslag, zwellingen, rode ogen en jeuk. In de meeste gevallen verdwijnen de klachten vanzelf. Niet iedereen is even gevoelig voor de brandharen.

De volwassen vlinders leggen in augustus eitjes in de eikenbomen. Deze eilegsels overwinteren in de eiken en rond april / mei komen de rupsjes uit. Na drie vervellingen verschijnen de brandharen.

Extra maatregelen 2020

Vanwege de extreme overlast in 2019 hebben we al extra maatregelen genomen of gaan die nog nemen voor 2020:

  • In Leudal zijn 600 mezenkastjes opgehangen omdat kool- en pimpelmezen natuurlijke vijanden zijn;
  • op onze website en op Facebook hebben we uitgelegd hoe burgers nestkastjes kunnen maken om in eigen tuin op te hangen; 
  • IKL plaatst nog  50 nestkasten van groot-oor vleermuizen. Deze eten straks uitvliegende eikenprocessievlinders en zo voorkom je dat ze eitjes leggen;
  • Waar de verkeersveiligheid het toelaat gaan we in het voorjaar geen bermen maaien bij eikenlanen in het buitengebied en in bossen. Dit komt ten goede aan natuurlijke vijanden, zoals sluipwespen en -vliegen, bijen en mijten;
  • Op 4 drukbezochte overlastlocaties in Leudal gaan we in april spuiten met Nematoden. Dit zijn aaltjes die levend in de boom worden gespoten. Deze aaltjes vallen direct de rupsjes aan en zorgen er voor dat hier al 80%-90% van de rupsjes aan dood gaat. Omdat aaltjes niet tegen UV licht kunnen gaan we op deze locaties in de late avond of nacht bestrijden. Buurtbewoners zijn hierover inmiddels geïnformeerd omdat dit geluidsoverlast kan veroorzaken. Enkele weken na de bespuiting met Nematoden spuiten we hier nogmaals, maar dan met Xentari. Deze methode passen we toe bij:
    - sportvelden Haelen;
    - ligweide zwembad Neer;
    - locatie oude sportvelden Hunsel (vanwege een muziekfestival juni);
    - Kampstraat Ell tot voorbij Lemmenhof.
  • als laatste hebben we onze bestrijdingsroutes uitgebreid n.a.v. meldingen  van 2019.

Routes 2020

De tekeningen van het bestrijdingsgebied in Leudal:

Samenwerkingsverband:

In 2007 is op initiatief van gemeente Leudal een samenwerkingsverband van gemeenten opgericht met als doel de overlast van de eikenprocessierups gezamenlijk aan te pakken.

De deelnemende gemeenten zijn: Leudal, Peel & Maas, Roermond, Weert, Roerdalen, Beesel, Nederweert en Echt-Susteren. Dit samenwerkingsverband is gecompleteerd met een deskundig bedrijf, Herman Vaessen BV uit Maasbree.

Monitoring

Sinds 20 maart j.l. zoekt onze aannemer  op twee à drie aangegeven locaties naar eilegsels. De gevonden eilegsels worden gemarkeerd. Gedurende de maand maart, april en mei worden de legsel in de gaten gehouden. Als de rupsjes zijn uitgekomen wordt de bladontluiking afgewacht (temperatuurafhankelijk) en als deze voldoende is wordt het sein gegeven tot bestrijding. Dit noemen we het Go-moment.

Preventieve bestrijding

Alle gemeenten passen preventieve bestrijding toe. Dit heeft het voordeel dat de rupsjes dood zijn voordat ze de brandharen hebben. Zodra het Go-moment is afgegeven gaan de gemeenten preventief de bomen behandelen. We moeten altijd wachten totdat er genoeg blad aan de bomen zit. De rupsjes hebben in deze fase dagelijks bladgroente nodig en zijn dus erg kwetsbaar voor het bestrijdingsmiddel.

Inzet KWH-spuit

Het bestrijdingsmiddel Xentari wordt met een nevelspuit, een zogenaamde KWH-spuit, in de bomen geblazen. Door de electrostatische werking krijgt de spuitvloeistof een kleine negatieve lading mee en hecht aan de positieve bladmassa. Dit is de reden dat het niet “regent” onder de behandelde bomen.

De werking is eenvoudiger uit te leggen:
Het kan worden vergeleken met een luchtballon. Als je een luchtballon een paar keer tegen je kleding wrijft dan “plakt” de ballon vanzelf aan de kleren. De ballon wordt dan ook statisch. Op dezelfde manier hecht het middel aan de bladeren van de bomen. 

Xentari wg

Het bestrijdingsmiddel dat wordt toegepast is Xentari WG. Het is een biologisch middel dat niet schadelijk is voor mens en milieu. Ook de natuurlijke vijanden van de rups, zoals sluipwespen en -vliegen, bijen en mijten, worden niet door het middel aangetast. In een apart artikel op de website wordt het middel Xentari toegelicht.

Bestrijding particulier bomen

De gemeente voert uitsluitend preventieve bestrijding uit bij gemeentelijke bomen.
Indien u bomen in uw tuin of op uw erf wilt laten behandelen tegen de processierups moet u dat zelf en voor eigen rekening regelen. Dit geldt voor eikenbomen in privétuinen, instellingen, scholen, en alle terreinen en locaties waar de gemeente geen eigenaar is.
Tip: overleg altijd van te voren een prijs zodat u niet voor verassingen komt te staan.
U kunt hiervoor bijvoorbeeld contact opnemen met :

Hoveniersbedrijf Vaessen te Maasbree
Internet: www.hermanvaessen.nl
Telefoon: 077 - 465 17 08

Gezondheidsklachten eikenprocessierups

Voor gezondheidsinformatie kunt u terecht bij de GGD Limburg-Noord (tel. 077-8504848). Of kijk op de website: www.ggdlimburgnoord.nl

Wetenswaardigheden

  • De bestrijding vindt plaats in kernen en buitengebieden waar veel mensen wonen of samenkomen zoals, woonkernen, fietspaden, doorgaande wegen, sportaccommodaties, speeltuinen enz;
  • over het algemeen wordt er langs onverharde wegen en wandelpaden niet bestreden omdat hier veel privé-eigendommen langs liggen, met andere woorden, de gemeente heeft hier weinig of geen bossen. Bovendien is de effectieve periode van bestrijding erg kort zodat de gemeente zich concentreert op de overlastgebieden;
  • regenval en harde wind kunnen een negatief effect hebben op de bestrijding. Bij regenval spoelt het bestrijdingsmiddel van het blad. Harde wind zorgt er voor dat het middel bij grote bomen niet boven in de toppen komt. In de beginfase bevinden de rupsjes zich namelijk boven in de bomen;
  • de werking van Xentari is ongeveer 8 tot 10 dagen. De processierups is een nachtdier en eet ‘s nachts van de bladeren. Vaak is na bestrijding 1 nacht al voldoende om de rups te doden;

Overlast

  • De inzet van het spuitkanon kan enige geluidshinder veroorzaken;
  • vanwege de korte periode om de eikenprocessierups effectief te bestrijden kan er worden afgeweken van normale werktijden. De werktijden kunnen plaatsvinden tussen 05.00 uur en 23.00 uur. Wij vragen hiervoor begrip als er enige (geluids)overlast optreedt.

De overlast van 2019

We ondervinden de gevolgen van de opwarming en de klimaatverandering. In 2018 en 2019 hebben we de monitoring en bestrijding hetzelfde aangepakt als voorgaande jaren. Toch was er in 2018/2019 een behoorlijke doorbraak van nesten, ondanks de bestrijding.

Achteraf hebben we geconstateerd dat de rups zich veel sneller ontwikkelde dan anders. Door de hoge temperaturen, met name de hoge nachttemperaturen, was de rups vele malen actiever. De groei was explosief en hierdoor waren ze minder vatbaar voor het biologische middel. Vaak zijn de nachten koud en dan is er geen activiteit bij de rupsjes en groeien ze normaal. Ook zijn ze dan erg vatbaar voor het middel. In 2018/2019 ging het dus mis vanwege de hoge temperaturen en de daardoor snellere ontwikkeling van de rups.

Heeft deze informatie u geholpen?